Kancelaria specjalizuje się w szeroko pojętym prawie migracyjnym oraz w sprawach dotyczących prawnych aspektów zatrudniania pracowników oraz zarządzania zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie.
[Więcej >>>]

Potrzebujesz pomocy?

Ochrona sygnalistów

Sawicki i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka17 marca 2021Komentarze (1)

Osoby, które zwracają uwagę na nieprawidłowości zaobserwowane w instytucjach prywatnych i publicznych, odgrywają istotną rolę dla procesu ujawniania naruszeń prawa. Osoby takie są nazywane sygnalistami (ang. whistleblowers) i mogą być narażone na działania odwetowe ze strony pracodawcy i współpracowników, których dotyczą zgłaszane naruszenia.

Nowe przepisy mają chronić sygnalistów przed negatywnymi konsekwencjami zgłoszenia, takimi jak degradacja w pracy, wstrzymanie awansu, zawieszenie w prawach pracownika czy zwolnienie.

Sygnaliści zostali objęci szczególną ochroną na mocy nowych przepisów unijnych. Ma to służyć interesowi publicznemu i zwiększyć skuteczność  egzekwowania prawa.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) przewidująca zinstytucjonalizowaną ochronę sygnalistów na poziomie UE, wprowadza szereg środków prawnych, z których wynikają nowe obowiązki dotyczące ochrony sygnalistów, także przez pracodawców.

Kim jest sygnalista?

Sygnalista jest to osoba dokonująca zgłoszenia, pracująca w sektorze prywatnym lub publicznym, która uzyskała informacje na temat naruszeń związanych z wykonywaniem pracy. Będzie to każdy, kto nagłaśnia działalność pracodawcy lub instytucji publicznej, którą uważa za nielegalną lub nieuczciwą. 

Sygnalistą można być niezależnie od tego, czy stosunek pracy trwa, ustał, czy dopiero ma zostać nawiązany. Sygnalistami będą mogli zostać nie tylko pracownicy, ale także samozatrudnieni, wspólnicy i udziałowcy spółek, osoby na stanowiskach zarządczych w przedsiębiorstwach, kandydaci na stanowisko pracy, jeśli dowiedzieli się o nieprawidłowościach w trakcie rekrutacji. 

Ochroną objęte są również inne osoby, jeżeli są istotne dla dokonania zgłoszenia nieprawidłowości przez sygnalistę lub mają z nim bezpośredni związek. Sygnaliści będą podlegać ochronie, pod warunkiem dokonania prawidłowego zgłoszenia zgodnie z procedurami przewidzianymi w dyrektywie.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Regulacjom dyrektywy podlegają:

  • podmioty prawne z sektora publicznego zatrudniające co najmniej 50 osób,
  • podmioty prawne z sektora prywatnego zatrudniające co najmniej 50 osób,
  • podmioty prawne działające w sektorze finansowym (niezależnie od liczby zatrudnionych).

Pracodawcy prywatni zatrudniający mniej niż 50 pracowników oraz urzędy publiczne w gminach zamieszkanych przez mniej niż 10 tysięcy mieszkańców są wyłączone z tej regulacji, jednakże mogą zostać nią objęte, jeśli tak zdecyduje ustawodawca krajowy. 

Wszystkie wskazane podmioty prawne będą miały obowiązek ustanowienia procedur, rozwiązań prawnych i organizacyjnych oraz wdrożenia narzędzi spełniających wymagania dyrektywy.

Obszary gospodarki,
których dotyczą nowe przepisy

Przepisy dotyczące ochrony sygnalistów dotyczą w szczególności naruszeń z takich sektorów, jak:

  • handel, 
  • zamówienia publiczne, 
  • transport, 
  • zdrowie publiczne, 
  • usługi, 
  • produkty i rynki finansowe, 
  • ochrona konsumentów, 
  • ochrona prywatności i danych osobowych,
  • zapobieganie praniu pieniędzy,
  • ochrona środowiska.

Ochronie podlegają również naruszenia interesów finansowych UE oraz naruszenia dotyczące rynku wewnętrznego.

W praktyce zgłoszenia mogą dotyczyć np. nieprawidłowości księgowych i podatkowych, niewłaściwej ochrony danych osobowych czy nieprzestrzeganie zasad ochrony środowiska i bezpieczeństwa produktów. Sygnaliści będą mogli również zgłaszać nieprawidłowości w zachowaniach współpracowników.

Zakres spraw regulowanych przepisami dotyczącymi ochrony sygnalistów, który został określony w prawie unijnym może zostać rozszerzony przez ustawodawcę krajowego. 

Obowiązki wynikające z dyrektywy

Dyrektywa nakazuje wprowadzenie środków ochrony, które mają zabezpieczyć sygnalistów przed negatywnymi konsekwencjami zgłoszenia. Tożsamość sygnalisty nie może być ujawniona nikomu, kto nie jest upoważnionym członkiem personelu właściwym do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych, jeżeli zgłaszający nie wyrazi na to zgody.­

Dyrektywa przewiduje także, że w każdej instytucji – publicznej i prywatnej, zatrudniającej co najmniej 50 osób, będzie musiała powstać procedura zgłaszania nieprawidłowości oraz nadużyć w miejscu pracy.

Obowiązki pracodawcy, o których mowa w dyrektywie, to przede wszystkim:

  1. utworzenie wewnętrznych kanałów zgłoszeń informacji dotyczących naruszeń prawa,
  2. zapewnienie sygnalistom możliwości korzystania z zewnętrznych kanałów dokonywania zgłoszeń,
  3. utworzenie procedur reagowania na zgłoszenia sygnalistów i udzielania im informacji zwrotnej,
  4. obowiązek reakcji na zgłoszenia sygnalistów w ciągu 3 miesięcy.

Ochrona sygnalisty a prawo cudzoziemców

Przepisy dyrektywy stanowią, że wskazane środki ochrony obejmują każdą osobę fizyczną, która zgłasza lub ujawnia publicznie informacje na temat naruszeń uzyskane w kontekście związanym z wykonywaną pracą. Oznacza to, że definicja sygnalisty nie ogranicza się do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej – mogą nimi być także zatrudnieni w Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcy spoza UE (Czytaj: Zezwolenie na pracę dla cudzoziemca).

Należy pamiętać, że na mocy przepisów polskiego Kodeksu pracy niedozwolone jest dyskryminowanie pracowników ze względu na ich narodowość. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że procedury dotyczące ochrony sygnalistów dotyczyć będą także sygnalistów pochodzących z innych krajów niż państwa członkowskie Unii Europejskiej. 

Wymaga także podkreślenia, że obowiązki określone w dyrektywie stosuje się do wszystkich wskazanych podmiotów działających w sektorze publicznym i prywatnym.

Oznacza to, że wszyscy działający w Polsce pracodawcy, również zagraniczni, będą obowiązani do wdrożenia odpowiednich procedur. 

Terminy wejścia w życie przepisów
o ochronie sygnalistów

Ochrona sygnalistów w sektorze prywatnym i publicznym jest wymagana w krajach Unii Europejskiej, w tym w Polsce, w związku z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Terminami na wprowadzenie przepisów dyrektywy do polskiego porządku prawnego są:

  • 17 grudnia 2021 r. dla podmiotów prywatnych, które zatrudniają powyżej 250 pracowników oraz dla podmiotów publicznych objętych dyrektywą i ustawodawstwem krajowym,
  • 17 grudnia 2023 r. dla podmiotów prywatnych, które zatrudniają od 50 do 249 pracowników.

W przypadku jakichkolwiek pytań serdecznie zapraszamy do kontaktu z Kancelarią. Doświadczeni prawnicy udzielą Państwu wszelkich informacji dotyczących ochrony przysługującej sygnalistom oraz obowiązków dla pracodawców wynikających z dyrektywy, a także przygotują niezbędne dokumenty.

Przygotowali: 

Karolina Staroń
młodszy prawnik 

Aleksandra Jasinowicz
prawnik 

Piotr Sawicki
adwokat 

 

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszamy Cię do kontaktu.

tel. +48 22 400 33 44e-mail: kancelaria@sawickiwspolnicy.pl

Zezwolenie na pracę dla cudzoziemca

Sawicki i Wspólnicy Kancelaria Adwokacka15 lutego 2021Komentarze (0)

Przedsiębiorca, który decyduje się na zatrudnianie obcokrajowców, musi dopilnować, aby odbyło się to zgodnie z przepisami prawa.

W przypadku pracowników pochodzących z krajów należących do Unii Europejskiej lub mających z nią odpowiednie umowy, proces ten jest regulowany unijnymi przepisami, co zdecydowanie przyspiesza procedurę zatrudnienia.

Jeżeli powierzenie pracy dotyczy pracowników z takich państw, jak Ukraina, Białoruś, Armenia, Gruzja, Mołdawia i innych, uzyskanie dokumentów uprawniających  do wykonywania pracy jest bardziej skomplikowane.

Rodzaje zezwoleń na pracę

Polskie prawo przewiduje kilka typów zezwoleń w zakresie zatrudniania cudzoziemców.

Każda taka sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie w zależności od rodzaju podejmowanej pracy oraz sytuacji prawnej cudzoziemca.

  • Zezwolenie na pracę typu A dotyczy cudzoziemca, który będzie wykonywał pracę na terenie Polski na podstawie umowy z konkretnym podmiotem posiadającym siedzibę lub filię na terenie Rzeczpospolitej.
  • Zezwolenie na pracę typu B odnosi się do cudzoziemca, który pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, działa jako prokurent lub prowadzi sprawy istniejącej na terenie Polski spółki jako komplementariusz i przebywa w Polsce ponad 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy.

O wydanie wymienionych wyżej typów zezwoleń na pracę pracodawcy ubiegają się najczęściej. Pierwsze z nich, czyli zezwolenie na pracę typu A, udzielane jest na okres do trzech lat, z możliwością przedłużenia.

W przypadku zezwolenia typu B możliwe jest udzielenie go na okres do  pięciu lat, pod warunkiem, że pracodawca m.in. zatrudnia więcej niż 25 osób. 

Inne typy zezwoleń, to: 

  • Zezwolenie na pracę typu C.
  • Zezwolenie na pracę typu D.
  • Zezwolenie na pracę typu E.

Powyższe zezwolenia wydaje się między innymi w przypadku oddelegowania pracownika do pracy na terenie Polski na okres powyżej 30 dni kalendarzowych do podmiotu zagranicznego bądź jego oddziału (typ C), a także w sprawie świadczenia usługi eksportowej, gdy pracodawca nie posiada siedziby na terenie Rzeczpospolitej (typ D) bądź wykonywania przez oddelegowanego pracownika pracy innego rodzaju, niż opisane powyżej (typ E). 

Jak uzyskać zezwolenie
na pracę cudzoziemca

Pracodawca, który chce uzyskać zezwolenie na zatrudnienie obcokrajowców, powinien  złożyć do urzędu wojewódzkiego właściwego ze względu na siedzibę spółki lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy odpowiedni wniosek wraz z kompletem dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia całej procedury.

Wśród nich powinny się znaleźć między innymi takie, które umożliwiają weryfikację pracodawcy – czyli na przykład poświadczona kopia dowodu osobistego, wypis z KRS lub umowa spółki.

Potrzebne jest także oświadczenie o niekaralności pracodawcy i kopia dokumentu podróży cudzoziemca.

Wymienione dokumenty nie wyczerpują katalogu wymaganej dokumentacji. Ich liczba i zakres są uzależnione od typu wnioskowanego zezwolenia na pracę. Przykładem jest wniosek o wydanie zezwolenia typu A: w zależności od miejsca i charakteru wykonywanej pracy mogą być wymagane dokumenty potwierdzające brak możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy oraz posiadanie przez pracownika odpowiednich kwalifikacji zawodowych i wykształcenia.

Na podstawie złożonego wniosku wojewoda wydaje zezwolenie na pracę w formie decyzji. W przypadku odmowy, pracodawca ma możliwość złożenia odwołania od decyzji. 

Zezwolenie na pracę sezonową

Innym rodzajem dokumentu uprawniającego cudzoziemca do wykonywania pracy w Polsce jest zezwolenie na pracę sezonową. Jest ono bezpośrednio związane z pracą w konkretnych branżach, takich jak na przykład rolnictwo, ogrodnictwo czy turystyka.

O uzyskanie tego dokumentu również ubiega się pracodawca zamierzający zatrudnić obcokrajowców, zarówno przebywających na terenie Polski, jak i tych, którzy dopiero planują przyjechać do kraju. 

Pracodawca składa wniosek do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę spółki lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. 

Bez względu na rodzaj lub typ zezwolenia na pracę ważnym jest to, by wynagrodzenie cudzoziemców podejmujących pracę sezonową nie było niższe od wynagrodzenia osób zajmujących to samo stanowisko i pracujących w takim samym wymiarze czasu.

Ponadto, podkreślamy, że uzyskanie zezwolenia na pracę nie zwalnia z określonych odrębnymi przepisami wymogów, od spełnienia których uzależnione jest wykonywanie zawodów regulowanych lub działalności.

Stopień zróżnicowania dokumentacji do wniosków może powodować wśród pracodawców problemy w zakresie prawidłowego skompletowania, a następnie wypełnienia dokumentów. Do tego dochodzi jeszcze długi oraz sformalizowany proces uzyskiwania zezwoleń.  

Zapraszamy do skorzystania z pomocy naszej kancelarii. Zespół doświadczonych prawników wesprze pracodawcę we wszelkich sprawach związanych z zatrudnieniem obcokrajowców. Korzystając z usług naszej kancelarii, pracodawca zyskuje pewność, że proces zatrudniania pracownika z zagranicy przebiegnie sprawnie i szybko.

Przygotowała: 

Liudmyla Bartkiv
doradca ds. migracji 

Jeżeli szukasz pomocy prawnej, serdecznie zapraszamy Cię do kontaktu.

tel. +48 22 400 33 44e-mail: kancelaria@sawickiwspolnicy.pl